“Demokracia në paraburgim”: Kosova arreston vetveten për manipulim zgjedhjesh

Analizë – Argjent Bytyqi |

Ngjarja e 23 janarit 2026, ku 109 persona u ndaluan për dyshimet e manipulimit të votave, falsifikimit të rezultateve, presionit, kanosjes e ryshfetit, është njëra prej operacioneve më spektakolare të Prokurorisë Themelore të Prizrenit nën drejtimin e kryeprokurorit Petrit Kryeziu, me bashkëpunimin e Policisë së Kosovës.

Sipas prokurorit, manipulimi është kryer kryesisht brenda Qendrës Komunale të Numërimit të votave dhe ka prekur më shumë se 68,000 fletëvotime vetëm në komunën e Prizrenit, ku ka pasur mospërputhje të theksuar mes rezultateve të votave paraprake dhe atyre të rinumëruara. Dhjetëra mijëra vota dyshohet se janë shtuar ose hequr për kandidatë të caktuar, një hulumtim që zbulon një problematikë thelbësore në administrimin e zgjedhjeve.

Formaliteti i arrestimit dhe drejtësia e pretenduar

Nga një këndvështrim formal, duke ndaluar 109 persona, brenda 48 orëve, sistemi i drejtësisë në Kosovë duket sikur po ushtron “pavarësi të fortë”, një ideal që në shkenca politike, politologët e quajnë shpesh si një indikator të pjekurisë demokratike të një vendi. Megjithatë, ky aksion masiv provokon një reflektim më ironik:

në një shtet që pretendon të ketë institucione të forta ligjore dhe demokratike, duket se pikërisht këto institucione duhet të ndërhyjnë për të korrigjuar gabime që nuk duhet të kishin ndodhur në radhë të parë. Kjo nuk është vetëm një “gabim teknik” apo “anomali statistikore”, por një problem struktural ku mekanizmat kontrollues brenda vetë sistemit zgjedhor – komisionerët – janë të njëjtët që dyshohen për deformimin e procesit.

Është intriguese dhe tragjike ironike që një sistem që garanton pluralizëm politik dhe liri votimi, mbahet i kontrolluar pikërisht nga individë të cilët tani përballen me akuza për keqpërdorim të kësaj lirie që vetë sistemi i garanton. Kjo ngre një pyetje të thjeshtë, por thelbësore: nëse “vullneti i popullit” mund të deformohet brenda vetë sistemit që duhet ta mbrojë atë, atëherë çfarë vlere ka ky “vullnet” në momentin që ai rezulton i deformuar nga procedura zgjedhore? Në një sistem ideal demokratik, numërimi duhet të jetë thjesht matematikë, jo art i interpretimit politik.

“Zgjedhjet e lira” nën hetim për zgjedhje të manipuluara: Kur vota bëhet viktimë e sistemit

Nga ana tjetër, ky aksion i madh penal rrit edhe dyshimet për legjitimitetin e vetë rezultatit zgjedhor të 28 dhjetorit, edhe pse autoritetet e zgjedhjeve kanë deklaruar se ndryshimet e identifikuara nuk pritet të ndikojnë në rezultatin përfundimtar të fituesit të zgjedhjeve. Ky pretendim tingëllon si një përpjekje për të ruajtur një narrativ të qetë publike, por në praktikë lë hapësirë për manipulim të perceptimit: nëse sistemi mund të manipulojë vota brenda një partie të caktuar pa ndryshuar rezultatin e zgjedhjeve, atëherë ne kemi një demokraci ku manipulohet kalaja nga brenda më shpesh se sa manipulohet vetë procesi zgjedhor.

Analiza e zhvillimeve të fundit tregon gjithashtu se intervenimi i prokurorisë dhe policisë në këtë nivel nuk është vetëm një çështje juridike, por edhe një tregues i një krize të besimit institucional. Një vend ku rreth 2 milion qytetarë kanë të drejtë të votojnë, dhe ku ky proces kërkon rinumërim dhe hetime të mëdha ditë më vonë, po e sheh demokracinë e tij të komentuar më shumë për skandale sesa për garë idesh.

Ajo çka duhet theksuar këtu është ironia strukturore: sistemi i kontrollit demokratik është detyruar ta kontrollojë vetveten, gjë që politologët e quajnë një sindromë të “vet skepticizmit demokratik”.

Ndjesia e vendosjes së drejtësisë duke arrestuar vetveten për manipulim zgjedhjesh

Në përfundim, ndërsa arrestimet masive mund t’i japin opinionit publik një ndjesi të drejtësisë në veprim, ato gjithashtu zbulojnë boshllëqet e mëdha të sistemit demokratik kosovar. Nëse demokracia do të ishte një produkt fizik, atëherë ajo që është arrestuar sot në Prizren është dëshmia më e qartë se sistemi funksionon jo aq shumë për të garantuar zgjedhjet e lira, por për të “korrigjuar gabimet” e veta. Dhe në këtë panoramë, ndoshta detyra më e madhe e shoqërisë kosovare nuk është thjesht të festojë arrestimet, por të rimendojë vetë mekanizmat zgjedhorë që i lejuan këto manipulime të ndodhin.